Blaaszand: hoe ontstaat het, en hoe voorkom je (ergere) klachten met een calciumarm dieet

Blaaszand is een veelvoorkomende urinewegaandoening bij konijnen die ongemak en gezondheidsproblemen kan veroorzaken. In deze blog gaan we dieper in op wat blaaszand is, de oorzaken ervan, de rol van medicatie en het belang van een calciumarm dieet. Inclusief een handige lijst van calciumarme voeding en welke groentes je juist het beste kan vermijden. 

 

Wat is blaaszand en wat veroorzaakt het?

Blaaszand is een aandoening waarbij een konijn te veel calcium binnenkrijgt. Blaaszand ontstaat wanneer calcium samenkomt met oxalaten in de blaas. Dit gebeurt wanneer de nieren het calcium uitscheiden. Deze combinatie van stoffen slaat neer en vormt kleine korreltjes die lijken op zand.

 

Dit ontstaat meestal door een ongebalanceerd dieet met te veel calcium en te weinig vezels. Konijnen hebben een vezelrijk dieet nodig om calcium en andere mineralen effectief uit te scheiden. 

 

Dit ‘zand’ is erg pijnlijk voor konijnen om uit te plassen en zorgt voor irritatie en ongemak. Het kan ook een blaasontsteking veroorzaken of tot urinebrand leiden. Blaaszand wordt ook wel eens sludge genoemd. 

 

Hoe herken je blaaszand?

Meestal zijn een paar van de eerste goed zichtbare symptomen dat je konijn vaker plast, en een rare houding aanneemt tijdens het plassen (alsof ze pijn hebben). Als een opgedroogd plasje een grote witte of bruinkleurige vlek achterlaat kan dat ook een teken zijn van blaaszand. Plassen naast de bak bij een anders heel zindelijk konijn is ook een rode vlag voor blaasproblemen.

 

Natuurlijk zijn er meer blaas- en urineproblemen mogelijk, dus ga voor een goede diagnose altijd naar een konijnkundige dierenarts. Bij het vermoeden van blaaszand zal een dierenarts een urineonderzoek kunnen doen, buikpalpatie (voelen aan de buik) en eventueel röntgrenfoto’s kunnen maken. 

 

Behandeling en medicatie bij blaaszand

De behandeling van blaaszand omvat meestal dieetveranderingen, zoals het verhogen van de vezelinname en het beperken van calciumrijk voedsel. Het is belangrijk om een dierenarts te raadplegen om de juiste behandeling en medicatie te bepalen. In sommige gevallen kan pijnstilling nodig zijn om ongemak te verlichten. Je wilt namelijk niet dat je konijn zo veel pijn heeft dat hij stopt met eten, want dit kan al snel fataal aflopen indien je niet ingrijpt.

 

Ingrijpender is het proberen leeg te duwen van de blaas of leegspoelen van de blaas  onder verdoving. Dit kan nodig zijn omdat een dieetaanpassing het al aanwezige blaaszand niet oplost. Als er heel erg veel blaaszand aanwezig is, is de kans namelijk kleiner dat je konijn zelf al het blaaszand uitplast. 

 

Preventie met een calciumarm dieet

Liever voorkomen dan genezen! Een calciumarm dieet is hierbij van vitaal belang. Let op: het mag niet calciumloos worden! Alleen wat minder calcium. 

 

Calcium in brokken

Vrijwel elke dierenarts raadt Supreme Science Selective aan als hét merk. De brokken voor konijnen van ouder dan 4 jaar  is lager in calcium dan de “standaard” brok. Ook is er een brok op de markt dat extra laag is in calcium en speciaal voor konijnen met urinewegproblemen, maar overleg eerst met je dierenarts voordat je deze gaat geven. 

 

Hooi bij blaasband

Bij blaaszand is het belangrijk om hooi te kiezen dat laag is in calcium en rijk is aan vezels. Een goede keuze voor hooi bij blaaszand is Timothyhooi. Timothyhooi heeft over het algemeen een lager calciumgehalte in vergelijking met andere soorten hooi. Het is belangrijk om te zoeken naar Timothyhooi van goede kwaliteit, dat groen, geurig en vrij is van schimmel of stof. Je koopt Timothyhooi (ook wel timotheehooi genoemd) onder andere in de merken van:

• Versele-Laga timothy kruidenhooi van 500gr
• Supreme Science Selective hooi met oplopende korting bij meer verpakkingen
• Beaphar is een merk dat veel dierenartsen aanraden voor Timothyhooi. 

Groente, verse kruiden en fruit laag in calcium

Je kunt het beste groente en fruit geven met een laag calciumgehalte aan je konijn met blaaszand. Ook hier blijft gelden: alles met mate. Natuurlijk kun je best een keer een wat calciumrijker stukje groen geven maar kies dan voor een kleiner stuk dan je normaal zou geven!

 

Laag in calcium (tot 20mg calcium per 100gr) zijn onder anderen:

 

1. Paprika
2. Banaan
3. Appel
4. Tomaten
5. Koriander
6. Komkommer
7. Loof van een radijsje

Iets hoger (20 tot 50mg per 100gr) in calcium, en daarom aan te raden om wat kleinere porties te geven, zijn onder andere:

 

1. Wortel (en wortelloof)
2. Witlof 
3. Andijvie
4. Bleekselderij
5. Sinaasappel
6. Broccoli
7. Kiwi
8. De radijs zelf (niet het loof)
9. Framboos

Heel hoog in calcium zijn bijvoorbeeld rucola, paardenbloembladeren, basillicum, peterselie, spinazie en munt. De meeste kruiden, en vooral gedroogde kruiden, zijn hoog in calcium en kun je beter vermijden. 

 

Calcium in takken en knaaghout

Veel konijnen krijgen regelmatig lekker knaaghout aangeboden. Wilgentakken bevatten vaak veel calcium en kun je beter overslaan. De hoeveelheid calcium hangt wel af van de omstandigheden waarin de boom groeit, maar dat is lastig te testen. 

 

Knaaghout en takken die over het algemeen lager in calcium zijn, zijn bijvoorbeeld appeltakken, berkenboomtakken en hazelaartakken. Het is belangrijk om takken alleen te verzamelen van gezonde, onbespoten bomen die niet zijn blootgesteld aan giftige stoffen. Verwijder altijd de schors en eventuele scherpe uitsteeksels voordat je de takken aan je konijn geeft. Bied takken alleen aan als kauwmateriaal en zorg ervoor dat je konijn niet te veel hout binnenkrijgt, aangezien het voornamelijk als speelgoed en kauwmateriaal bedoeld is.

 

Let op: dit artikel is geen vervanging voor een dierenarts! Vermoed je dat jouw konijn ziekte of symptomen heeft? Maak dan snel een afspraak met een plaatselijke konijnkundige dierenarts. Dit artikel is alleen bedoeld ter informatie en niet als diagnose of medisch advies.